تنگی کانال نخاع شرایطی است که شامل باریک شدن کانال نخاعی است که فضایی در ستون مهره ای است که طناب نخاعی از آن عبور می کند. این باریک شدن می تواند منجر به فشرده شدن نخاع و اعصاب شود و در نتیجه علائم مختلفی مانند درد، ضعف، بی حسی و احساس سوزن سوزن شدن ایجاد شود. 

کانال نخاعی یک ساختار لوله مانند توخالی است که توسط قوس های مهره ای مهره های مجاور تشکیل شده است. طناب نخاعی را در خود جای داده است که از قاعده مغز تا پایین کمر امتداد دارد. اطراف نخاع لایه های محافظی به نام مننژ وجود دارد که شامل دورا ماتر، عنکبوتیه ماتر و پیا ماتر می شود.

طناب نخاعی بخش حیاتی سیستم عصبی مرکزی (CNS) است که مسئول انتقال سیگنال‌های حسی و حرکتی بین مغز و بقیه بدن است. همچنین درون ستون مهره‌ای قرار دارد که از مهره‌های منفرد تشکیل شده است که روی هم قرار گرفته‌اند. بین هر مهره دیسک های بین مهره ای قرار دارد که به عنوان بالشتک عمل می کنند و انعطاف پذیری ستون فقرات را فراهم می کنند.

تشخیص

تشخیص تنگی کانال نخاع معمولاً شامل ترکیبی از تاریخچه پزشکی، معاینه فیزیکی و تصویربرداری تشخیصی است. پزشک در مورد علائم بیمار، سابقه پزشکی و هر گونه عامل خطر مربوطه جویا می‌شود. یک معاینه فیزیکی کامل ممکن است شامل ارزیابی قدرت، حس، رفلکس ها و راه رفتن باشد.

مطالعات تصویربرداری تشخیصی اغلب برای تأیید تشخیص و ارزیابی میزان باریک شدن کانال نخاعی استفاده می شود. اینها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • اشعه ایکس: اشعه ایکس می تواند تصاویر دقیقی از ساختارهای استخوانی ستون فقرات ارائه دهد و به شناسایی هر گونه ناهنجاری مانند خار استخوان یا شکستگی کمک کند.
  • MRI (تصویربرداری تشدید مغناطیسی): MRI روش تصویربرداری ترجیحی برای ارزیابی بافت‌های نرم مانند نخاع، ریشه‌های عصبی و دیسک‌های بین مهره‌ای است. این می تواند به طور دقیق میزان باریک شدن کانال نخاعی را به تصویر بکشد و هرگونه ضایعات فشاری را شناسایی کند.
  • سی تی اسکن (توموگرافی کامپیوتری): سی تی اسکن ممکن است برای تجسم آناتومی استخوانی استفاده شود.

علل تنگی کانال نخاع

تنگی کانال نخاعی می تواند به دلیل عوامل مختلفی ایجاد شود، از جمله:

تغییرات دژنراتیو: شایع ترین علت تنگی کانال نخاعی، انحطاط ستون فقرات ناشی از افزایش سن است. با گذشت زمان، دیسک‌های بین مهره‌ای رطوبت و قابلیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهند و منجر به تحلیل رفتن دیسک و تشکیل خارهای استخوانی (استئوفیت) می‌شوند. این خارهای استخوانی می توانند به کانال نخاعی نفوذ کنند، قطر آن را باریک کرده و طناب نخاعی یا ریشه های عصبی را فشرده کنند.

فتق دیسک: فتق یا برآمدگی دیسک زمانی اتفاق می‌افتد که هسته داخلی نرم دیسک از لایه بیرونی سخت بیرون بزند. این می تواند به دلیل آسیب، ضربه یا فرسودگی رخ دهد. فتق دیسک می تواند به طور مستقیم طناب نخاعی یا ریشه های عصبی را فشرده کند و به تنگی کانال نخاعی کمک کند.

آسیب های ستون فقرات: آسیب های تروماتیک مانند شکستگی یا دررفتگی ستون فقرات می تواند منجر به تنگی کانال نخاعی شود اگر قطعات استخوان یا مهره های جابجا شده به کانال نخاعی نفوذ کنند.

شرایط مادرزادی: برخی از افراد ممکن است با کانال نخاعی باریک (تنگی مادرزادی) به دنیا بیایند، که آنها را مستعد ایجاد علائم در مراحل بعدی زندگی می کند، به ویژه هنگامی که تغییرات دژنراتیو رخ می دهد.

تومورها: تومورهای داخل کانال نخاعی یا ساختارهای مجاور می توانند طناب نخاعی یا ریشه های عصبی را تحت فشار قرار دهند و باعث تنگی شوند.

ضخیم شدن رباط ها: رباط های داخل ستون فقرات ممکن است در طول زمان ضخیم شوند و فضای موجود در کانال نخاعی را کاهش دهند.

علائم تنگی کانال نخاعی

علائم تنگی کانال نخاعی بسته به شدت تنگی و ساختارهای خاص تحت تأثیر می تواند متفاوت باشد. علائم رایج عبارتند از:

درد: بیماران ممکن است درد در پشت، گردن، باسن یا پاها را تجربه کنند. درد ممکن است ماهیت مبهم، دردناک یا تیز داشته باشد. اغلب با فعالیت بدتر می شود و با استراحت بهبود می یابد.

بی حسی و سوزن سوزن شدن: فشرده شدن اعصاب نخاعی می تواند منجر به احساس بی حسی، گزگز، یا سوزن سوزن شدن در اندام ها شود. این احساسات معمولاً از الگوی خاصی پیروی می کنند که توسط اعصاب تحت تأثیر تعیین می شود.

ضعف: ضعف عضلانی به خصوص در پاها ممکن است رخ دهد که راه رفتن یا انجام فعالیت های روزانه را دشوار می کند.

مشکلات تعادل و هماهنگی: برخی از افراد ممکن است در تعادل و هماهنگی دچار مشکل شوند که منجر به افزایش خطر سقوط می شود.

اختلال عملکرد روده یا مثانه: در موارد شدید فشردگی طناب نخاعی، بیماران ممکن است دچار اختلال عملکرد روده یا مثانه مانند احتباس ادرار یا بی اختیاری شوند.

درد رادیکولار: دردی که در امتداد مسیر ریشه عصبی فشرده شده منتشر می‌شود، که اغلب به عنوان درد انتشاری یا سوزشی توصیف می‌شود، ممکن است رخ دهد. این درد به عنوان درد رادیکولار شناخته می شود و می تواند از کمر یا گردن به بازوها یا پاها گسترش یابد.

گزینه های درمانی

رویکرد درمان تنگی کانال نخاع به عوامل مختلفی از جمله شدت علائم، علت زمینه‌ای، سلامت کلی بیمار و ترجیحات آنها بستگی دارد. گزینه های درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

مدیریت محافظه کارانه:

داروها: داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs)، مسکن ها، شل کننده های عضلانی و داروهای درد نوروپاتیک ممکن است برای کاهش درد و ناراحتی تجویز شوند.

فیزیوتراپی: تمرینات و حرکات کششی هدفمند می تواند به بهبود قدرت، انعطاف پذیری و وضعیت بدن کمک کند و در عین حال علائم را کاهش دهد.

بریس: در برخی موارد، پوشیدن بریس یا کرست ممکن است از ستون فقرات حمایت کند و علائم را تسکین دهد.

تزریق استروئید اپیدورال: تزریق کورتیکواستروئید به فضای اپیدورال می تواند به کاهش التهاب و کاهش درد مرتبط با تنگی کانال نخاعی کمک کند.

عمل جراحی:

جراحی رفع فشار: در مواردی که اقدامات محافظه کارانه نتواند تسکین کافی را فراهم کند، رفع فشار جراحی ممکن است ضروری باشد. این معمولا شامل برداشتن استخوان یا بافتی است که نخاع یا ریشه های عصبی را فشرده می کند.

فیوژن ستون فقرات: در ارتباط با رفع فشار، فیوژن ستون فقرات ممکن است برای تثبیت ستون فقرات و جلوگیری از آسیب بیشتر انجام شود.

متخصصان ما در کلینیک فیزیوتراپی آیتن در خیابان شریعتی تهران خدمات تخصصی فیزیوتراپی در درمان تنگی کانال نخاعی و سایر اختلالات ارتوپدی را ارائه می دهند.