آسیب نخاعی (SCI) یا ضایعه نخاعی اختلال در توانایی نخاع برای ارسال و دریافت پیام از مغز به بقیه بدن است. طناب نخاعی دسته ای از اعصاب است که از مرکز ستون فقرات می گذرد و مغز را به بقیه بدن متصل می کند. بسیاری از عملکردهای مهم از جمله حرکت، حس و کنترل روده و مثانه را کنترل می کند.

انواع مختلفی از آسیبهای نخاعی وجود دارد، اما همه آنها به دلیل آسیب به خود نخاع یا استخوان ها (مهره های) اطراف آن ایجاد می شوند. این آسیب می تواند جریان سیگنال های عصبی را مختل کند و باعث ایجاد علائم مختلفی شود که می تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد.

علائم آسیب بسته به شدت آسیب و محل آسیب می تواند متفاوت باشد. برخی از علائم رایج عبارتند از:

  • از دست دادن حرکت زیر سطح آسیب
  • از دست دادن حس زیر سطح آسیب
  • ضعف زیر سطح آسیب
  • درد زیر سطح آسیب
  • مشکلات مثانه و روده مانند بی اختیاری ادرار و مدفوع
  • اختلال عملکرد جنسی

انواع آسیب های نخاعی

چهار نوع اصلی ضایعه نخاعی وجود دارد:

آسیب نخاعی کامل: این شدیدترین نوع آسیب است. در اثر آسیب به تمام رشته های عصبی نخاع در محل آسیب ایجاد می شود. افرادی که دچار ضایعه نخاعی کامل هستند هیچ حرکت یا احساسی کمتر از سطح آسیب نخواهند داشت.

ضایعه نخاعی ناقص: این نوع آسیب کمتر شدید است. این بیماری در اثر آسیب به برخی از رشته های عصبی در نخاع در محل آسیب ایجاد می شود. افراد مبتلا به ضایعه نخاعی ناقص ممکن است کمی حرکت یا احساس کمتر از سطح آسیب داشته باشند.

سندرم طناب مرکزی: این یک نوع ضایعه نخاعی است که قسمت مرکزی نخاع را تحت تاثیر قرار می دهد. بیشتر در اثر زمین خوردن یا ضربه به پشت ایجاد می شود. افراد مبتلا به این وضعیت ممکن است در بازوها و پاهای خود ضعف داشته باشند و همچنین ممکن است در تعادل و هماهنگی مشکل داشته باشند.

سندرم براون سکوارد: این یک نوع آسیب نخاعی است که یک طرف نخاع را درگیر می کند. بیشتر در اثر آسیب نافذ به کمر ایجاد می شود. افراد مبتلا به سندرم براون سکوارد ممکن است در یک طرف بدن خود دچار ضعف یا فلج شوند و همچنین ممکن است در همان سمت احساس از دست دادن داشته باشند.

دلایل و عوامل خطر

آسیب های نخاعی می تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد، از جمله:

تروما: این شایع ترین علت ضایعه نخاعی است. تروما می تواند شامل سقوط، تصادفات رانندگی، آسیب های ورزشی و جراحات ناشی از گلوله باشد.

تومورها: تومورها می توانند در نخاع یا در استخوان های اطراف آن رشد کنند. اگر تومور به طناب نخاعی فشار بیاورد، می تواند به اعصاب آسیب برساند.

عفونت ها: عفونت ها می توانند به نخاع یا استخوان های اطراف آن آسیب بزنند. اگر عفونت از قسمت دیگری از بدن به ستون فقرات سرایت کند، یا اگر ستون فقرات مستقیماً آلوده شده باشد، ممکن است این اتفاق بیفتد.

بیماری های دژنراتیو: بیماری های دژنراتیو مانند آرتریت و پوکی استخوان می توانند استخوان های ستون فقرات را ضعیف کنند. اگر استخوان ها به اندازه زیادی ضعیف شوند، می توانند بشکنند و باعث آسیب به نخاع شوند.

درمان آسیب های نخاعی

هیچ درمان قطعی برای این آسیب وجود ندارد، اما درمان هایی وجود دارد که می تواند به افراد مبتلا به SCI کمک کند زندگی رضایت بخشی داشته باشند. این درمان ها عبارتند از:

  • دارو: دارو را می توان برای مدیریت درد، اسپاستیسیتی و سایر علائم SCI استفاده کرد.
  • فیزیوتراپی: فیزیوتراپی می تواند به افراد مبتلا به SCI کمک کند تا قدرت و تحرک خود را بازیابند.
  • کاردرمانی: کاردرمانی می تواند به افراد مبتلا به SCI کمک کند تا روش های جدیدی برای انجام فعالیت های روزانه بیاموزند.
  • درمان روان‌شناختی: درمان روان‌شناختی می‌تواند به افراد مبتلا به SCI کمک کند تا با چالش‌های عاطفی و روانی زندگی با معلولیت کنار بیایند.
  • فناوری کمکی: فناوری کمکی، مانند ویلچر، بریس و وسایل کمکی ارتباطی، می تواند به افراد مبتلا به SCI کمک کند تا مستقل زندگی کنند.

فیزیوتراپی در بیماران آسیب نخاعی

آسیب نخاعی

فیزیوتراپی نقش مهمی در توانبخشی بیماران ضایعه نخاعی (SCI) دارد. این به بازیابی تحرک، قدرت و عملکرد آنها کمک می کند و تأثیر آسیب بر زندگی روزمره آنها را به حداقل می رساند. فیزیوتراپیست ها با بیماران SCI کار می کنند تا برنامه های درمانی فردی را ایجاد کنند که نیازها و اهداف خاص آنها را برطرف کند.

اهداف فیزیوتراپی عبارتند از :

  • بهبود تحرک: فیزیوتراپیست ها به بیماران SCI می آموزند که چگونه از اندام ها و عضلات تنه باقی مانده خود برای حرکت بدن خود استفاده کنند. این ممکن است شامل تمرینات، آموزش راه رفتن و استفاده از وسایل کمکی مانند واکر، عصا یا ویلچر باشد.
  • افزایش قدرت: فیزیوتراپی می تواند به بیماران SCI کمک کند تا در اندام ها و تنه باقی مانده خود قدرت عضلانی ایجاد کنند. این می تواند توانایی آنها را برای انجام فعالیت های روزمره زندگی (ADLs) مانند لباس پوشیدن، حمام کردن و غذا خوردن بهبود بخشد.
  • بهبود عملکرد: فیزیوتراپیست ها با بیماران SCI کار می کنند تا توانایی عملکردی کلی آنها را بهبود بخشند. این ممکن است شامل تمرین هایی برای بهبود تعادل، هماهنگی و هماهنگی و همچنین آموزش نحوه استفاده از تجهیزات تطبیقی و فناوری کمکی باشد.
  • به حداقل رساندن تأثیر آسیب : فیزیوتراپیست ها می توانند به بیماران SCI کمک کنند تا استراتژی هایی برای مدیریت درد، اسپاستیسیتی و سایر عوارض آسیب خود ایجاد کنند. آنها همچنین می توانند آموزش و پشتیبانی را برای کمک به بیماران برای سازگاری با محدودیت های فیزیکی جدید خود و حفظ دیدگاه مثبت ارائه دهند.

تکنیک های خاص فیزیوتراپی

  • تمرینات غیرفعال دامنه حرکتی: این تمرینات توسط فیزیوتراپیست انجام می شود تا اندام و تنه بیمار را در تمام دامنه حرکتی حرکت دهد. این به جلوگیری از سفتی و انقباض کمک می کند.
  • تمرینات دامنه حرکتی فعال: این تمرینات توسط خود بیمار انجام می شود تا اندام و تنه خود را در تمام دامنه حرکتی خود حرکت دهند. این به بهبود قدرت و استقامت کمک می کند.
  • تمرینات قدرتی: در این تمرینات از وزنه یا نوارهای مقاومتی برای ایجاد قدرت عضلانی در اندام ها و تنه باقی مانده بیمار استفاده می شود.
  • تمرینات تعادلی: این تمرینات به بهبود تعادل و هماهنگی بیمار کمک می کند.
  • آموزش عملکردی: این نوع آموزش به بیمار یاد می دهد که چگونه فعالیت های روزمره زندگی (ADLs) مانند لباس پوشیدن، حمام کردن و غذا خوردن را انجام دهد.
  • آموزش تجهیزات تطبیقی: این نوع آموزش به بیمار می آموزد که چگونه از تجهیزات تطبیقی و فناوری کمکی برای بهبود تحرک و استقلال خود استفاده کند.